Zakup samochodu: kredyt konsumencki od A do Z - wszystko co musisz wiedzieć

Moment, w którym decydujemy się na wzięcie kredytu, zazwyczaj jest początkiem studiowania ustaw, rozmaitych poradników i stron internetowych. Dzięki naszemu kompendium wiedzy w szybki i sprawny sposób zorientujesz się, czym jest kredyt konsumencki i z czym się wiąże. Artykuł jest skierowany przede wszystkim do osób, które po raz pierwszy będą przechodzić przez procedurę starania się o kredyt oraz są zainteresowane uzyskaniem pieniędzy na cele prywatne – niezwiązane z posiadaną działalnością gospodarczą.

Kredyt konsumencki – podstawowe pojęcia

Żeby zawrzeć umowę o kredyt konsumencki lub zrozumieć, czym on dokładnie jest, kluczowe jest zapoznanie się z kilkoma podstawowymi pojęciami, które wykorzystuje się w takich umowach. Będą również przydatne do lepszego zrozumienia niniejszego artykułu. W Prawie Bankowym funkcjonuje między innymi pojęcie:

• Konsumenta – który może stać się kredytobiorcą przy zawarciu umowy o kredyt konsumencki. To osoba fizyczna, posiadająca zdolność do czynności prawnych, która realizuje te czynności z przedsiębiorcą. Podstawowym wyróżnikiem konsumenta jest to, że nie dokonuje on wspomnianej czynności w powiązaniu z wykonywanym zawodem lub prowadzoną działalnością gospodarczą.
• Kredytodawcy – najprościej rzecz ujmując, są to banki oraz wszystkie inne instytucje finansowe, które udzielają kredytów i pożyczek. Kredytu może udzielić również osoba fizyczna, prowadząca działalność gospodarczą, jednak jej zagadnienia nie będziemy rozszerzać w niniejszym poradniku.
• Przedsiębiorcy – czyli osoby, która posiada zarejestrowaną działalność gospodarczą oraz podejmuje powtarzalne czynności o profesjonalnym charakterze. Ich celem jest uczestniczenie w obrocie gospodarczym.
• Pośrednika kredytowego – czyli przedsiębiorcy, który w związku z uzyskiwanymi korzyściami majątkowymi dokonuje czynności związanych z umową kredytową. Komisja Nadzoru Finansowego prowadzi ogólnopolski rejestr pośredników kredytowych, osobny dla kredytów konsumenckich oraz hipotecznych.

Kredyt konsumencki – co to jest?

Kredyt konsumencki jest udzielany kredytobiorcy przez kredytodawcę na cele inne, niż zawodowe. Wszystkie szczegóły z nim związane reguluje Ustawa o kredycie konsumenckim z dnia 12 maja 2011 r.

Kredyt konsumencki może mieć kilka różnych form – między innymi pożyczki, kredytu odnawialnego czy też tradycyjnego w rozumieniu Prawa Bankowego. Według ustawy kredytem konsumenckim może być kredyt samochodowy lub gotówkowy, a nawet ten na rachunku bieżącym w banku.

Kiedy bierzesz kredyt, będziesz musiał spłacić pożyczoną kwotę oraz uiścić rozmaite opłaty dodatkowe. Na całkowity koszt kredytu składają się marże, prowizje, odsetki czy opłaty związane np. z ubezpieczeniem.

Żeby konsumentom łatwiej było porównywać ze sobą różne dostępne oferty, wprowadzono ujednoliconą jednostkę, jaką jest RRSO, czyli rzeczywista roczna stopa oprocentowania. To całość kosztów kredytu, którą wyraża się w procentach. Uwzględnia ona również kwestie związane ze zmianą wartości pieniądza na przestrzeni lat. Ogólna zasada mówi, że im niższe RRSO, tym lepiej, ponieważ oznacza to niższy całkowity koszt kredytu.

Jakie warunki trzeba spełnić, by uzyskać kredyt konsumencki? Kto go udziela?

Z czym się wiąże kredyt konsumencki? Kto udziela takiego kredytu? Najprościej mówiąc, jest to kredytodawca, którego zdefiniowaliśmy w pierwszej części artykułu o podstawowych pojęciach. Może to być bank komercyjny, spółdzielczy, spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe, a także pożyczkowe kasy pracownicze i firmy pożyczkowe, nazywane również parabankami. Pożyczanie pieniędzy w każdej z tych instytucji wiąże się z odrobinę innymi prawami i obowiązkami obu stron umowy, jednak w modelowej sytuacji, opisywanej w niniejszym poradniku, kredytu udziela bank.

Jakie warunki trzeba spełnić, by uzyskać kredyt konsumencki? Kto może dostać pożyczkę? Żeby otrzymać kredyt, należy w pozytywny sposób przejść weryfikację zdolności kredytowej do uzyskania takiej kwoty, na jakiej Ci zależy. Ponieważ ustawa nakłada na kredytodawców wyłącznie obowiązek przeprowadzenia takiego badania, każdy bank sprawdza to w inny sposób. Na ogół uznaje się, że najlepiej, żeby rata nie przekraczała 30% dochodów, jednak oczywiście jest to kwestia indywidualna.

Czym jest ocena ryzyka i zdolności kredytowej?

Biorąc kredyt w banku, zawsze ma miejsce ocena ryzyka i zdolności kredytowej. Chroni ona zarówno bank, jak i konsumenta. W uproszczeniu — jej celem jest sprawdzenie prognozowanej zdolności konsumenta do spłacania zobowiązania w terminie.

Kontrola zdolności kredytowej zazwyczaj wiąże się z weryfikacją danych osoby starającej się o kredyt w najróżniejszych bazach danych, a w szczególności w Biurze Informacji Kredytowej (BIK) oraz Biurze Informacji Gospodarczej (BIG).

Oprócz tego konsument proszony jest o udzielenie dodatkowych informacji, a nierzadko także o dostarczenie stosownych dokumentów, potwierdzających zarobki oraz ich wysokość i regularność wpływów na konto z ostatnich miesięcy. W ocenie zdolności kredytowej bierze się pod uwagę oprócz zarobków, również ogólny stan majątkowy konsumenta czy ilość osób pozostających na jego utrzymaniu. Na to, czy kredyt zostanie udzielony, wpływ może mieć także wiek kredytobiorcy oraz umowa, na której podstawie jest on zatrudniony.

Co powinieneś zrobić, zanim weźmiesz kredyt konsumencki?

Co powinieneś zrobić, zanim weźmiesz kredyt konsumencki? Dokładnie przeczytaj formularz informacyjny. Kredytodawca lub pośrednik kredytowy zawsze ma obowiązek udostępnić go konsumentowi. W formularzu zawarte są takie informacje jak:

• dane obu stron umowy,
• rodzaj umowy (kredytu) oraz czas jej obowiązywania,
• wysokość stopy oprocentowania,
• terminy, których należy dotrzymać w zakresie spłaty,
• warunki spłaty i całkowita kwota do zapłaty, koszty kredytu,
• formy zabezpieczenia oraz niezbędne ubezpieczenia.

W formularzu informacyjnym powinny znaleźć się także dane dotyczące tego, co się stanie w przypadku braku uiszczenia płatności na czas lub zaniechania odprowadzania składek. Zwróć uwagę na to, czy w formularzu znajdują się liczby – to znaczy, czy w formularzu wyszczególnione zostały wszystkie koszty.

Sam sposób wyliczania oprocentowania czy odesłanie do stosownego załącznika nie jest informacją wyrażoną wprost. Ponieważ rzeczywistą kwotę oprocentowania, czyli taką, w którą wliczone są wszelkie koszty kredytu, wylicza się na podstawie wzorów matematycznych o dość dużym stopniu złożoności, nie każdy jest w stanie zweryfikować samodzielnie sposób wyliczania RRSO. Dlatego też w dokumentach powinny znaleźć się te informacje wyrażone w sposób liczbowy. Z formularzem powinieneś mieć możliwość zapoznać się na spokojnie, jeszcze przed podpisaniem umowy.

Prawa kredytobiorcy związane z kredytem konsumenckim

Podstawowym prawem konsumenta związanym z kredytem konsumenckim jest uzyskanie na życzenie oprócz formularza również projektu umowy jeszcze przed jej podpisaniem. Jeżeli wybrane punkty budzą Twoje wątpliwości, powinieneś:

• udać się do prawnika specjalizującego się w prawie bankowym i finansowym oraz poprosić go o analizę umowy, którą zamierzasz podpisać,
• poprosić kredytodawcę lub pośrednika kredytowego o wyjaśnienie kwestii, które nie są dla Ciebie jasne – ten ma obowiązek udzielić Ci wyczerpujących informacji. Jeżeli te wciąż nie będą zrozumiałe lub kredytodawca nie będzie w stanie ich wyjaśnić, można poprosić o pomoc rzecznika konsumentów lub radcę prawnego.

Listę rzeczników konsumentów można znaleźć na stronie internetowej Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Ponadto w większości dużych miast funkcjonują radcy prawni, którzy udzielają informacji związanych z umowami kredytowymi całkowicie bezpłatnie.

Pamiętaj, że po podpisaniu umowy powinieneś otrzymać jej kopię. Nie wyrzucaj jej, ani nie niszcz. Dzięki temu w każdej chwili będziesz mógł wrócić do postanowień, których zobowiązałeś się przestrzegać.

Nie podpisuj również oświadczeń na temat tego, że zapoznałeś się z danym dokumentem, jeżeli ten nie został Ci fizycznie przekazany do przeczytania – dokładnie czytaj wszystkie zestawy informacji, załączniki, tabele. Umowy o kredyt konsumencki można zawierać również z wykorzystaniem środków porozumiewania się na odległość.

Cechy dobrej umowy kredytowej i warunki odstąpienia od umowy

W „dobrej” umowie kredytowej wszystkie założenia powinny być przedstawione w sposób jasny i czytelny. Musi ona zawierać:

• dane kredytodawcy i kredytobiorcy, adres zamieszkania oraz siedziby zarówno banku, jak i pośrednika kredytowego,
• informacje o rodzaju zaciągniętego kredytu, czas obowiązywania umowy, kwotę całkowitą, jaką będzie zobowiązany zapłacić konsument,
• termin i sposób spłaty kredytu, włącznie z informacją o np. płatnościach ratalnych,
• wysokości RRSO, zasadach związanych z uiszczaniem kolejnych rat,
• dane związane z zabezpieczeniem i ubezpieczeniem kredytu,
• informacje o sposobie i skutkach odstąpienia od umowy,
• możliwości spłacenia kredytu przed terminem przez konsumenta oraz naliczenia prowizji z tego tytułu przez kredytodawcę.

Są to informacje tak podstawowe, że w sytuacji, w której brak ich w umowie, konsument może rościć sobie prawo do odstąpienia od umowy w znacznie dłuższym terminie czy też uzyskać możliwość kredytu darmowego, czyli spłaty pozbawionej prowizji i odsetek.

W warunkach normalnych tj. gdy umowa spełnia wszystkie stawiane jej kryteria, odstąpienie od umowy przez konsumenta może mieć miejsce w terminie do 14 dni od jej podpisania, bez podawania jakiejkolwiek przyczyny. Terminu tego najłatwiej dotrzymać, wysyłając rezygnację listem poleconym za potwierdzeniem odbioru oraz zatrzymując otrzymany podczas nadawania na poczcie druczek.

Wzór odstąpienia od umowy konsument powinien otrzymać wraz z umową. W sytuacji, w której celem kredytu jest finansowanie np. samochodu, możliwe jest odstąpienie od umowy kredytowej, ale umowa kupna i sprzedaży wciąż pozostaje ważna. Trzeba rozwiązywać ją osobno.

Kredyt konsumencki – jakie dokumenty?

Żeby uzyskać kredyt, wbrew pozorom wcale nie trzeba dopełniać tak wielu formalności, jak mogłoby się wydawać. Realizacja większości z nich leży bowiem po stronie kredytodawcy jak np. sprawdzenie zdolności kredytowej i ocena ryzyka związana z pożyczaniem pieniędzy. Po stronie konsumenta leży właściwie wyłącznie:

• wyszukanie najkorzystniejszej oferty,
• skontaktowanie się z instytucją, w której chciałbyś zaciągnąć kredyt,
• przygotowanie podstawowych dokumentów,
• zapoznanie się z umową oraz jej zawarcie.

Wśród dokumentów, które trzeba przedstawić instytucji bankowej, należy wymienić dowód osobisty, zaświadczenie o zarobkach oraz wyciąg z rachunku bankowego, który potwierdza, że na konto regularnie wpływa określona ilość środków. Zamiast ostatniego z dokumentów można przedstawić również PIT z poprzedniego roku. Wnioski kredytowe można składać zarówno stacjonarnie, jak i online. W obu przypadkach uzyskanie decyzji kredytowej najczęściej nie przekracza kilku godzin, zatem jest to procedura wyjątkowo szybka.

Kredyt konsumencki – do jakiej kwoty?

Kredyt konsumencki zgodnie z Ustawą o kredycie konsumenckim to taki, w którym kwota przekazywana kredytobiorcy nie przekracza 255 550 zł lub ekwiwalentu tej kwoty w innej walucie. Nie jest on zabezpieczony hipoteką, ponieważ wówczas nazywalibyśmy go hipotecznym.

Mimo że ustawa określa maksymalną kwotę kredytu konsumenckiego, istnieją od tej reguły pewne wyjątki. Przykładem takiej sytuacji może być moment, gdy decydujesz się na wzięcie kredytu np. w wysokości 350 tysięcy, Twoja zdolność kredytowa na to pozwala, przeznaczasz go na cele prywatne, niezwiązane z działalnością i jednocześnie nie zabezpieczasz go hipoteką.

Kredyt gotówkowy – kiedy brać?

Na kredyt konsumencki może zdecydować się praktycznie każdy, kto ma stałą pracę i dochody oraz więcej niż 18 lat. Podczas starania się o niego pod uwagę bierze się zarobki z przynajmniej 3 ostatnich miesięcy. Dla większości banków najbardziej atrakcyjni są konsumenci, którzy posiadają umowę o pracę na czas nieokreślony, jednak nie stanowi to reguły, szczególnie w przypadku kredytów konsumenckich.

Kto powinien zdecydować się na kredyt konsumencki? Osoby, które mają stałą pracę oraz zdolność kredytową, a także cel, na który chciałyby spożytkować uzyskane pieniądze. Ważne jest jedynie to, by w razie potrzeby poradzić sobie z ewentualną podwyżką raty kredytu oraz w miarę możliwości nie mieć innych zobowiązań kredytowych. Statystycznie kredyt lub pożyczkę ma prawie 16% Polaków.

Na co zwracać uwagę, przeglądając oferty kredytów konsumenckich?

Kredyt konsumencki jest dość opłacalną formą pożyczania pieniędzy, ponieważ nie wiąże się z hipoteką. Dodatkowo istnieje szereg zapisów prawnych, których celem jest ochrona konsumentów przed nadużyciami ze strony banków oraz innych instytucji finansowych.

Ze względu na dość dużą popularność tego rodzaju kredytu, możesz zaciągnąć go w każdym banku. Na co zwracać uwagę, porównując poszczególne oferty? Przede wszystkim na RRSO, rodzaj oprocentowania, ubezpieczenie i parę innych czynników, które omówimy poniżej.

Rzeczywista roczna stopa oprocentowania

Jak już wspomnieliśmy, zasadniczo im RRSO będzie niższe, tym lepiej – jednak jest tu kilka drobnych kruczków prawnych. Wraz ze wzrostem długości kredytowania, RRSO maleje, ale wzrasta kwota całkowita do spłaty. Kiedy przeglądasz poszczególne oferty, analizując wskaźnik RRSO, pamiętaj, żeby warunki kredytowania, okres spłaty oraz wysokość zaciąganego kredytu były takie same.

Jeżeli chcesz samodzielnie obliczyć RRSO, możesz skorzystać z internetowych kalkulatorów kredytowych. Dzięki temu, że ustawodawca nałożył na instytucje finansowe obowiązek umieszczania wysokości RRSO w reklamach w widocznym miejscu, oferty łatwiej ze sobą porównywać.

Rodzaj rat

Na jakie raty powinieneś się zdecydować? Do wyboru masz te, które nazywamy stałymi i malejącymi. Ich obecność wynika z tego, że każdy kredyt spłacamy w dwóch obszarach – odsetkowym i kapitałowym. Część odsetkowa raty to ta, którą należy uregulować jako zobowiązanie wobec banku, natomiast kapitałowa odnosi się do kwoty, która została wcześniej pożyczona.

Rata stała (inaczej równa, uśredniona) to taka, która co miesiąc będzie podobnej wysokości. Zgodnie z jej założeniem konsument początkowo spłaca głównie odsetki, a dopiero w późniejszym czasie przechodzi do spłaty rzeczywistego zadłużenia. Całkowity koszt kredytu w przypadku wyboru tej opcji jest nieco wyższy, ale kredytobiorca zyskuje poczucie bezpieczeństwa i stabilności. To również forma preferowana przez banki, w związku z czym odrobinę łatwiej uzyskać kredyt.

Raty malejące w finalnym rozrachunku są znacznie tańsze, ale początkowo dość mocno obciążają domowy budżet. Te tak samo jak poprzednie składają się z części kapitałowej i odsetkowej, ale w tym przypadku odsetki naliczane są w odniesieniu do malejącego co miesiąc kapitału do spłacenia. Znaczy to tyle, że rozpoczynasz spłacanie obu części raty kredytu, a w następstwie regularnego spłacania pożyczonego kapitału, odsetki wraz z upływem czasu maleją. W związku z tym pod koniec okresu kredytowania możesz liczyć nawet na 30% niższą wysokość miesięcznej raty, niż na początku.

W uproszczeniu ze względu na to, że początkowe raty są wyższe, również zdolność kredytowa potrzebna do uzyskania takiego kredytu musi być wyższa. W późniejszym czasie wybranie tego rodzaju raty pozwala jednak odetchnąć. Jest to dobry wybór przykładowo dla osób, które planują przejść na emeryturę i wiedzą, że w określonym czasie ich budżet nieco się skurczy.

Okres kredytowania

Okres kredytowania jest jednym z takich czynników, na które jako konsument masz duży wpływ. Żeby jednak podjąć trafną decyzję, warto wiedzieć o kilku zależnościach:

• im dłuższy będzie okres kredytowania, tym niższa będzie miesięczna rata, ale jednocześnie wyższy finalny koszt całego kredytu,
• z reguły najlepiej decydować się na tak krótki okres kredytowania, jak tylko to możliwe,
• w razie potrzeby można złożyć do banku lub innej instytucji finansowej wniosek o zmianę warunków kredytu.

Maksymalny okres kredytowania w przypadku kredytów konsumenckich każda instytucja określa samodzielnie, ponieważ nie istnieją przepisy regulujące ten obszar pożyczania pieniędzy. Warto jednak wiedzieć, że większość instytucji raczej nie przekracza w tym zakresie okresu 10 lat.

Rodzaj oprocentowania

Przeglądając oferty poszczególnych instytucji, spotkasz się z pojęciem oprocentowania stałego i zmiennego. Pierwsze z nich gwarantuje stabilność finansową i możliwość płacenia comiesięcznych rat o tej samej wysokości. W przypadku oprocentowania zmiennego kwota może rosnąć lub maleć w związku ze zmianą stóp procentowych. W dłuższej perspektywie czasowej to rozwiązanie może opłacić się finansowo, ale zawsze trzeba liczyć się z ryzykiem, że wysokość raty może w pewnej chwili drastycznie wzrosnąć.

Ubezpieczenie kredytu

Ubezpieczenie najczęściej jest wliczane w koszty kredytu, ale nie masz prawnego obowiązku, żeby się na nie zdecydować. Większość osób ubezpiecza jednak swoje kredyty ze względu na to, że zaniechanie tej czynności, może poskutkować znacznym zwiększeniem finalnych kosztów kredytu. Ubezpieczenie można często uzyskać wraz z kredytem lub jeżeli konsument wyraża taką chęć, łatwo uzyskać je w dowolnej innej instytucji, która spełni wymagania banku. Przed zdecydowaniem się na konkretną ofertę, należy sprawdzić warunki ubezpieczenia oraz wykaz sytuacji życiowych, jakie ono obejmuje. Dzięki temu w razie utraty pracy czy innych problemów finansowych, do czasu ustabilizowania kłopotliwych okoliczności, nie będziesz musiał przejmować się kredytem.

Warunki spłaty

W zakresie warunków spłaty zazwyczaj najbardziej interesująca jest możliwość wcześniejszej spłaty. W przypadku kredytów konsumenckich jest ona zawsze możliwa. Dobrze, jeżeli jest darmowa, jednak może wiązać się też z pewnymi opłatami dodatkowymi.

Decydując się na kredyt, kontroluj zatem wysokość prowizji dla banku w związku z wcześniejszą spłatą. Te na szczęście są jednak uregulowane prawnie – prowizja nie może być wyższa, niż 1% do tej pory spłaconego kredytu lub 0,5% jeżeli czas pomiędzy rozpoczęciem kredytowania a spłatą wynosi mniej niż 12 miesięcy. Wśród innych warunków związanych ze spłacaniem, warto sprawdzić, jakie są konsekwencje niewpłacenia raty w wyznaczonym terminie oraz czy istnieje możliwość odroczenia jej w przypadku problemów finansowych.

Finansowanie samochodu a kredyt konsumencki

Kredyty konsumenckie to obok leasingów, jeden z dwóch najpopularniejszych sposobów finansowania nowego samochodu. Nazywamy je najczęściej kredytami samochodowymi, ale w rzeczywistości przeważnie wyczerpują one znamiona kredytów konsumenckich i można uznać je za tożsame. Ze względu na to, że kredyt, o który w takim wypadku stara się kredytobiorca, jest celowy, znacznie łatwiej go uzyskać. Zabezpieczenie kredytu stanowi wówczas samochód.

Z czego wynika taka popularność kredytów samochodowych? Głównie z faktu, że zamiast samodzielnie porównywać oferty oraz starać się o kredyt w banku, można znacznie łatwiej przejść przez tę procedurę z pośrednikiem kredytowym, który jednocześnie zajmuje się dystrybucją pojazdów. W takim wypadku wystarczy znaleźć interesujący Cię samochód, oszacować wkład własny i okres kredytowania, a następnie skontaktować się z przedstawicielami instytucji.

W Nowyosobowy.pl znajdziesz specjalistów, którzy chętnie wytypują dla Ciebie najkorzystniejsze oferty, przeprowadzą Cię przez całą procedurę oraz wynegocjują atrakcyjniejsze warunki kredytowania!